Największym wyzwaniem, przed jakim stoi obecnie branża energetyczna, jest wykorzystanie w pełni możliwości oferowanych przez nowoczesne rozwiązania technologiczne. Kluczowe technologie, które kształtują dzisiaj branżę, związane są z Internetem Rzeczy (IoT), przetwarzaniem ogromnych ilości danych (Big Data) czy uczeniem maszynowym (Machine Learning). Tylko ok. 5 proc. producentów z Europy i niecałe 20 proc. z Azji i Pacyfiku z sukcesem wdraża cyfrowe rozwiązania1.
Michał Ajchel
dyrektor Segmentu Energetyki w klastrze MEE Schneider Electric
Obecnie sektor energetyczny stoi przed ogromnym wyzwaniem zapewnienia nieprzerwanych dostaw energii w sposób niezawodny, bezpieczny i efektywny. Przy rosnącej liczbie odbiorców i wytwórców energii, w tym prosumentów rozrzuconych po całym systemie energetycznym, nie jest to proste zadanie. Pojawiająca się zmienność w podaży i popycie energii elektrycznej stwarza poważne zagrożenie dla systemu i jest ogromnym wyzwaniem dla operatorów. Aby system energetyczny mógł funkcjonować efektywnie i bez zakłóceń, niezbędne są inteligentne sieci dystrybucyjne. Już dziś znajdziemy je np. w Australii, Francji i we Włoszech, ale także i w Polsce. Jak natomiast zaprojektować właśnie taki system, który z jednej strony będzie zapewniał lepszą efektywność energetyczną, a z drugiej będzie bardziej odporny na awarie?
Po pierwsze Big Data
Naszym celem nie powinno być zbieranie danych jedynie dla ich posiadania. Celem powinno być umiejętne wykorzystanie danych – to jest klucz do zrozumienia, czym jest Big Data. Pozyskanie dużej ilości danych to tylko pierwszy krok. Kolejnym krokiem musi być ich przetwarzanie, inteligentna analiza i skuteczne wykorzystanie dla osiągnięcia zamierzonych korzyści. To stanowi nasze wyzwanie i kluczem dla zrozumienia idei Big Data.
Jednym z elementów inteligentnych sieci i przykładem wykorzystania Big Data jest inteligentne opomiarowanie (Smart Metering) i inteligentne liczniki. Ich rola często ograniczana jest do podstawowych funkcji, jakimi są możliwość zdalnego odczytu i zbierania danych, a przecież mogą one być wykorzystywane do wielu innych zadań, na przykład tworzenia profilów odbiorców, kontroli jakości zasilania, planowania rozbudowy lub modernizacji sieci czy wreszcie angażowania „inteligentnych” odbiorców do wspólnych programów proefektywnościowych, np. Demand Response.
Inteligentne liczniki są doskonałym przykładem nowoczesnych elementów sieci, które dostarczają wielu potrzebnych informacji z głębi sieci. Zaliczamy do nich różnego rodzaju czujniki, mierniki i inne urządzenia komunikujące się systemem centralnym. Określamy je często wspólna nazwą Internetu Rzeczy.
Nowe technologie już dziś są postrzegane przez biznes jako źródło potencjalnych korzyści. Z badania zrealizowanego przez Deloitte wynika, że aż 86 proc. przedstawicieli przemysłu uważa, że wdrażanie nowych technologii ma kluczowe znaczenie dla przewagi rynkowej w ich organizacji, a 58 proc. transformację cyfrową uznaje za główny priorytet strategiczny w swojej firmie2.
Po drugie Data Science
Wraz z rozwojem Big Data coraz większe znaczenie zaczyna odgrywać również Data Science (nauka o danych) – jeszcze bardziej wyspecjalizowana metoda zbierania, analizowania, segmentowania i interpretowania danych opierająca się o Internet Reczy. Analiza dużych zbiorów danych w ramach jednego ekosystemu stanowi podstawę do uwolnienia ogromnego potencjału, jaki tkwi w energetyce.
Nowoczesne systemy analityczne umożliwiają zbieranie różnorodnych pod kątem źródeł danych i informacji. Pozwala to na zaplanowanie prac systemów przesyłowych oraz optymalizację kosztów przesyłu energii. Budynki, domy mieszkalne, centra danych, obiekty przemysłowe i sieci elektroenergetyczne mogą zostać ze sobą połączone od poziomu elektrowni do gniazdka, a pozyskane wspólne dane mogą stanowić bezcenne źródło informacji. Informacji, które pozwolą jeszcze efektywniej, bezpieczniej i niezawodnie zarządzać energią elektryczną.
Sektor energetyczny jest wyjątkowo chłonny na rozwiązania Data Science z zakresu efektywności energetycznej. Według firmy badawczej MRC, w ciągu trzech lat globalny rynek rozwiązań z tej dziedziny odnotuje 36 proc. wzrostu. Do 2022 r. jego wartość wyniesie aż 128,2 mld dolarów3. Trend będzie zyskiwał na znaczeniu w najbliższym czasie, w szczególności w sektorze energetycznym. Przykładem tego jest implementacja przez największe koncerny, w tym także z Polski – technologii Blockchain. Ułatwia ona i automatyzuje szereg procesów od rozliczeń prosumenta, przez zarządzanie dostawami prądu, aż po śledzenie źródeł pochodzenia energii.
Po trzecie – inteligentne sieci
Infrastruktura polskiej sieci energetycznej często pamięta lata 60. i 70. ubiegłego wieku4. To dobrze, że w końcu zaczyna się mówić o stworzeniu inteligentnej sieci i jeszcze lepiej, że takie rozwiązania zaczyna się wdrażać. Póki co są to rozwiązania punktowe, skoncentrowane na wybranych obszarach. Z punktu widzenia całego przedsiębiorstwa czy sektora energetycznego, wdrażając je należy mieć na uwadze całość przedsiębiorstwa. Ważne jest, aby zachować integralność rozwiązań, aby stanowiły one wpierające się elementy całego ekosystemu.
1. PwC, How industry leaders build integrated operations ecosystems to deliver end-to-end customer solutions, 2018
2. Deloitte, Raport: Przemysł 4.0 w Polsce – rewolucja czy ewolucja?
3. PulsHR.pl. Badacz danych to zawód przyszłości.
4. L. Bronk, B. Czarnecki, R. Magulski, Elastyczność krajowego systemu elektroenergetycznego, forum-energii.eu
