Nowa ustawa o VAT. Czy jest potrzebna?
Przejrzyste przepisy, czytelne i łatwe w interpretacji. Nowy projekt ustawy, przygotowany przez ekspertów z Instytutu Podatków i Finansów Publicznych ma odpowiadać unijnym wymogom i usprawniać pracę przedsiębiorców i urzędników.
Trwają prace nad nową ustawą VAT. Zespół ekspertów Fundacji Instytut Podatków i Finansów Publicznych pracuje nad społecznym projektem nowej ustawy, który ma na celu uproszczenie i przystosowanie systemu do nowych wymogów unijnych. Na stronie nowaustawavat.pl pojawiło się już pierwsze 10 rozdziałów opracowanych w oparciu o konsultacje z organizacjami branżowymi, przedsiębiorcami i księgowymi. Zbigniew Makowski, prezes Instytutu Podatków i Finansów Publicznych i główny autor projektu na kanale GF24.pl, odpowiada na pytanie, dlaczego nowe przepisy są potrzebne.
– Przyglądamy się każdemu przepisowi na nowo i zastanawiamy, jak możemy go zmienić, żeby był zgodny z dyrektywą i prosty. Z tej analizy wychodzą różne rzeczy, które są w ustawie od 20 lat, wszyscy się do nich przyzwyczailiśmy i przestaliśmy zadawać pytania, dlaczego one tam są i czy mają sens. Jeżeli piszemy przepis na nowo, możemy się zastanowić, czy ta konstrukcja faktycznie odpowiada obecnym potrzebom – powiedział Zbigniew Makowski w rozmowie z Aleksandrą Prorok na kanale GF24.
Obecna ustawa wywodzi się z dyrektywy VAT UE. Rozwiązania zawarte w unijnych rekomendacjach muszą być wdrożone w polskim systemie, jednak nie zawsze do niego przystają. To generuje problemy i nieścisłości w powstałym akcie prawnym, który polski ustawodawca stara się uszczelniać, wprowadzając nowelizacje. A tych w obecnej ustawie VAT jest aż 120 i w większości są to zmiany punktowe, co wpływa na niespójność aktu. Zbigniew Makowski podkreśla również, że dalej pozostały w ustawie niezgodności z wymogami dyrektywy VAT UE. Nowy projekt jest zatem potrzebny, aby ponad 20-letnia ustawa stała się bardziej czytelna, a co za tym idzie, jasna do interpretacji przez podatników.
Na jakich założeniach oparty jest projekt przygotowany przez Instytut Podatków i Finansów Publicznych? Zespół skupił się przede wszystkim na zgodności koncepcji z dyrektywą VAT UE. Nowa ustawa ma odpowiadać unijnym wymogom i przygotowywać przepisy do automatyzacji interpretacji. Zalecenia oparte na idei law as code mają na celu usprawnienie procesu księgowania poprzez tworzenie przepisów opartych na stałej logicznej strukturze. Normy mają być budowane w taki sposób, aby dało się je zmienić na język maszynowy możliwy do przedstawienia w formie kodu. Przepis ma być napisany precyzyjnym językiem i funkcjonować jak proste drzewko decyzyjne. To w przyszłości ma usprawnić interpretację prawodawstwa, umożliwiając implementację prawodawstwa do nowych systemów cyfrowych.
Autorzy projektu zwrócili także uwagę na prostą konstrukcję nowych przepisów. Zbigniew Makowski podkreśla, że dzięki tworzeniu ustawy na nowo i ponownym czytaniu i interpretowaniu przepisów, można popracować nad ich klarownością. Jednoznaczny i jasny język nowego prawodawstwa ma ułatwić funkcjonowanie podatnikom i urzędom, umożliwiając im zorientowanie się w swoich prawach i obowiązkach wynikających z ustawy.
– Jeżeli będziemy mieli proste, jasne przepisy, to zarówno urzędy będą miały jasność, jak je interpretować, jak i sami podatnicy będą mieli jasność, w którą stronę mają iść. Otoczenie prawne prowadzenia działalności gospodarczej polepszy się w istotny sposób – zaznaczył Zbigniew Makowski w rozmowie z Aleksandrą Prorok.
Zespół skoncentrował się również na szczelności nowych przepisów. Według Zbigniewa Makowskiego obecna ustawa spełnia ten wymóg i w przyszłości należy się starać, aby ten stan zachować. Podsumowując, nowy projekt ma unowocześnić przepisy i dostosować do realiów oraz potrzeb podatników zgłaszanych w postulatach. Adaptacja nowej ustawy do wymogów unijnych ma w przyszłości zniwelować niejasności w interpretacji oraz przygotować do wprowadzenia do nowoczesnych systemów cyfrowych automatyzujących interpretację. Finalny projekt ma zostać opublikowany w październiku 2026 r. UO
Cała rozmowa dostępna na kanale youtube/gf24online
