Ponad 800 tys. przedsiębiorstw w Polsce to firmy rodzinne. Na mocy ustawy, od 22 maja 2023 r. mogą one tworzyć fundacje rodzinne. Tym samym kończy się poszukiwanie za granicą rozwiązań na zapewnienie trwałości majątku – w Niemczech czy w Szwajcarii. Warto zaznaczyć, że firmy rodzinne generują przychody w wysokości około 322 mld złotych w skali roku i stanowią istotny wkład w kształtowanie polskiego PKB (na poziomie około 18 proc.).
Marcin Szołajski
radca prawny/ Legal Counsel/ CEO, SZOŁAJSKI LEGAL GROUP
Emocje, relacje i zaufanie – nie mniej ważne niż kwestie prawne
W pierwszej fazie – zakładania i początków działania fundacji rodzinnej jej najważniejszą postacią jest fundator. To on jest postawiony przed koniecznością podjęcia decyzji, jak chce zapewnić trwałość swojej firmie oraz bezpieczeństwo beneficjentom, np. rodzinie. Tak ważne rozstrzygnięcia wiążą się z dużymi emocjami. Niejednokrotnie bowiem przedsiębiorstwa fundatorów były przez nich prowadzone przez znaczną część dotychczasowego życia.
Stąd tak kluczowe są pytania, na które musi odpowiedzieć sobie fundator: Czy jestem gotowy na założenie fundacji rodzinnej i przekazanie zarządzania biznesem komuś innemu? Kto i w jakim zakresie ma być beneficjentem fundacji rodzinnej? Po co właściwie chcę ją założyć?
Założenie fundacji rodzinnej daje gwarancję fundatorowi, że budowany przez lata majątek nie zostanie rozdrobniony w wyniku dziedziczenia przez wiele osób i nie ulegnie skonsumowaniu. Jednym z głównych celów ustawy jest zapewnienie firmie rodzinnej przetrwania przez kolejne pokolenia już w rękach spadkobierców założycieli. Fundacja ma umożliwić także jednolite zarządzanie majątkiem oraz jego ochronę, zgodnie z wolą określoną przez fundatora w statucie. Istotnym elementem fundacji rodzinnej jest zatem stworzenie spójnego systemu wartości i procedur, zawartych np. w konstytucji rodzinnej.
Jako doradcy zajmujący się sprawami sukcesji od niemal 10 lat proponujemy, aby już na etapie tworzenia fundacji rodzinnej w proces ten zaangażowani byli także potencjalni beneficjenci, zwykle dzieci i wnuki fundatora. Udział osób korzystających w przyszłości z fundacji rodzinnej ma pozytywny wpływ na relacje pomiędzy fundatorem a beneficjentami. Wspólne rozmowy pozwalają na zbudowanie zaufania oraz stanowią pomost pomiędzy pomysłem fundatora na wsparcie beneficjentów, a ich oczekiwaniami.
Pomocny w takich rozmowach może być udział doradcy – „mediatora”. W kancelarii Szołajski Legal Group wykorzystujemy w procesie sukcesji autorską metodę analizy rodzinno-emocjonalnej. Dzięki temu rozwiązaniu dążymy do zaspokojenia wzajemnych oczekiwań uczestników takiego procesu.
Fundacja rodzinna, nie fundacja optymalizacyjna
Rozważając założenie fundacji rodzinnej, może pojawić się pokusa, aby jej istnienie wykorzystać do optymalizacji podatkowej. Należy wyraźnie wskazać, że to nie jest cel fundacji rodzinnej! Nie wolno tracić z pola widzenia, że zakładając fundację rodzinną, fundatorom powinna przyświecać wizja istnienia przedsiębiorstwa przez kolejne pokolenia oraz pomnażania majątku. Celem fundacji rodzinnej nie może być chęć zaoszczędzenia „tu i teraz” kilku czy kilkunastu procent podatku.
Podsumowanie
Kancelaria Szołajski Legal Group wspiera przedsiębiorców zainteresowanych założeniem fundacji rodzinnej. Jakkolwiek istotne są tutaj kwestie prawne, należy stwierdzić, że kluczowa w decyzji o założeniu fundacji rodzinnej jest gotowość jej fundatora do takiego działania. Potrzeba wizji fundatora na trwałość przedsiębiorstwa i pomnażanie majątku. Równie ważna jest także otwartość względem żyjących obecnie beneficjentów.
Materiał partnera
